Bystrzyca Kłodzka: Kresy Wschodnie - poruszająca lekcja historii

Z poruszającą lekcją historii przyjechał do Bystrzycy Kłodzkiej b. rektor Uniwersytetu Opolskiego prof. dr hab. Stanisław Nicieja. Zaproszony przez kolegę z lat studenckich Andrzeja Wziątka i dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Kultury Ewelinę Walczak, zabrał zebranych w sali widowiskowej nie tylko bystrzyczan w podróż sentymentalną. W minioną środę, nie ruszając się z miejsca, odwiedzili Kresy Wschodnie, które dla wielu z nich były miejscem dzieciństwa albo lat młodości.

Naukowiec, pochodzący ze Strzegomia, z uporem japońskiego pracoholika – jak sam siebie określił – od dłuższego czasu dokumentuje ślady polskości ziem określanych mianem Kresów. Odwiedza większe i mniejsze miejscowości, które do roku 1945 tętniły życiem wielomilionowej rzeszy rodaków. Patrząc na nie z pozycji ponad 70 lat, dzielących nas od zakończenia II wojny światowej i ustanowienia nowych granic państwowych, wyłapuje fakty potwierdzające, jak mocno – jako naród – byliśmy wrośnięci w ziemie dawnej Rzeczpospolitej.

Ambicją profesora S. Niciei jest napisanie serii książek, dotyczących dwustu niegdyś polskich miast położonych na Kresach Wschodnich. Cykl rozpoczął realizować od Lwowa, Tarnopola i innych miejscowości. Na dziś ma za sobą napisanych dwanaście tomów, a w każdym prezentację sześciu – siedmiu miast…

- Pokazuję, kto je budował, co tam zbudował, kim byli ci ludzie, co pozostawili, co ich spotkało: jakie radości, smutki, dramaty i co się stało z późnym wnukiem? – podkreślił autor opracowań. – Właściwie genezę tej Atlantydy Kresowej wiążę z Cmentarzem Łyczakowskim. To była bardzo ważna moja książka, która okazała się „Książką Roku 1989”. Wydano ją w gigantycznym nakładzie, bo 250 tys. egzemplarzy. Wtedy redaktor naczelny paryskiej „Kultury” Jerzy Giedroyć zachęcił mnie, abym postarał się odpowiedzieć na pytanie, co stało się ze Lwowem. Czy on zapadł się pod ziemię? Przez siedemset lat był miastem polskim, stworzył wielkie zjawiska w kulturze polskiej, wydał wielkie nazwiska i nagle, co z nim się stało? Napisałem wtedy książkę pt. „Pośmiertne życie polskiego Lwowa”…

Była to głęboka analiza miasta, które w momencie wybuchu II wojny miało 360 tys. mieszkańców i stanowiło jedną ze stolic kulturalnych i uczelnianych Polski. Po depolonizacji w r. 1945 wyjechała z niego większość ze 120 tys. lwowian, którzy przeżyli wojnę. Stanisław Nicieja pochylił się nad codziennością tego miasta w okresie jego polskości, prześledził drogi osadnictwa w nowych realiach.

- W Polsce ludowej lwowianie osiedli głównie we Wrocławiu, Gliwicach i Bytomiu, choć ich spotkać można również w Bystrzycy Kłodzkiej, Kłodzku, Opolu… - zauważył naukowiec.

I w podobny sposób prezentuje losy kresowian z innych miast. Czyni to w sposób nie tylko opisowy, ale i ciekawostkowy, wplatając w tekst liczne osobliwości i mnóstwo fotografii o wymiarze historycznym. Gros zdjęć pochodzi ze zbiorów prywatnych, jest odzwierciedleniem czysto rodzinnych wydarzeń, co czyni wspomniane opracowania jak najbardziej realnymi.

Trwające dwie godziny spotkanie w sali MGOK-u zostało wzbogacone o film dokumentalny autorstwa S. Niciei, traktujący o Kołomyi – kolejnym wschodniokresowym mieście wciąż emanującym polskością, mimo że znajduje się w granicach Ukrainy. Jak podkreślił S. Nicieja – najwięcej kołomyjan po II wojnie osiadło w Kłodzku. Swoje korzenie kresowe w tym wschodnim mieście ma m.in. dzisiejszy rektor Akademii Medycznej we Wrocławiu prof. Marek Ziętek, były rektor Akademii Sztuk Pięknych prof. Zbigniew Horbowy i in.

Niezwykle interesujące spotkanie, obfitujące w szereg ciekawostek, nie wyczerpało całego tematu. I choćby z tego powodu umówiono się z profesorem Stanisławem Nicieją na kolejne. Ale także przy udziale młodzieży, która bliżej powinna poznać historię swoich pradziadków i dziadków do dziś tęskniących za krainami swoich np. dziecięco-młodzieńczych lat.

źródło:  www.bystrzycaklodzka.pl